ENDOMETRİOZİS NEDİR?
Endometrial gland ve stromanın uterus kavitesi dışında olmasına endometriozis denir. Endometriozis en sık yumurtalıklarda olmakla birlikte; uterusta, tüpler dışında mesanede, bağırsaklarda, karın duvarında ve nadiren akciğerde gelişebilir. Üreme çağındaki kadınların %6-10 unda veya infertilite problemi olan kadınların %35- 50’sinde görülür.
ENDOMETRİOZİS SEMPTOMLARI NELERDİR?
Endometriozis varlığı bel karın ve kasık ağrıları, şiddetli adet sancısı, infertilite, yorgunluk, karında gaz ve şişkinlik, adet sırasında ishal ya da kabızlık, sırtın alt tarafına vuran ağrılar, ağrılı cinsel ilişkiye neden olabilir. Bazı hastalarda semptom görülmez.
Bazen de endometriozis yumurtalık içinde büyüyerek bir kist oluşturabilir oluşan kist endometrioma olarak adlandırılır.
ENDOMETRİOZİS NASIL TANI ALIR?
Semptomlar, jinekolojik muayene, pelvik ultrason, endometriozis öntanısı için kullanılan yöntemlerdendir. Kesin tanı laparoskopi ile lezyonların görülmesi ve biyopsi alınarak histolojik inceleme yapılması ile konulur.
LAPAROSKOPİ NEDİR VE NASIL YAPILIR?
Cilt üzerinde büyük kesiler açmaksızın karın boşluğu ve pelvis içerisine ulaşılmasını sağlayan bir cerrahi tekniktir. Minimal invaziv cerrahi olarak bilinen laparoskopi, laparoskop adı verilen cihazlar yardımıyla gerçekleştirilir. Laparoskop, uç kısmında yüksek çözünürlüklü kamera bulunan ışıklı ince bir tüptür ve karın ya da pelvis içinin rahatlıkla görülebilmesine imkan verir. Kameradan elde edilen görüntüler bir monitör üzerine yansıtılır ve cerrah bu monitör üzerinden takip ederek işlemleri gerçekleştirir. Vücut içerisinin görülmesini sağlayan laparoskopun haricinde birkaç adet tüp benzeri alet yardımıyla da karın içerisinde gerçekleştirilmek istenen işlemler yapılır.
Normal şartlarda açık ameliyat yöntemi ile karın içerisinin net olarak görülebilmesi için büyük bir kesi açılması gerekirken laparoskopi tekniğinde yalnızca birkaç adet 1-1,5 cm boyutlarında kesiye ihtiyaç duyulur. Aynı zamanda komplikasyon riski, iyileşme süresi, ameliyat sonrası iz oluşumu gibi yönlerden de avantaj sağlar.
Ameliyat sırasında doktor endometriozisin büyüklüğünü, yerini ve derinliğini değerlendirir ve endometriozisi evrelendirir. Evre1: minimal, evre2: hafif, evre3: orta veya evre4 şiddetli olarak sınıflandırılır. Bu sınıflama gebelik ihtimali ile direkt ilişkili değildir.
ENDOMETRİOZİS NASIL TEDAVİ EDİLİR?
Endometriozis için kesin bir tedavi bulunmasa da, belirtilerin hafifletilmesi ve hastalığın ilerlemesinin durdurulması için çeşitli yöntemler uygulanır. Tedavi, hastalığın şiddetine, hastanın yaşına, çocuk sahibi olma isteğine ve diğer sağlık koşullarına göre belirlenir. Endometriozis tedavisi kapsamında ilaç tedavisi ve hormon tedavisi ve cerrahi müdahale gibi yöntemler yer alır.
Cerrahi Müdahale
Cerrahi yöntemler, özellikle ileri düzey endometriozis vakalarında yaygın olarak tercih edilir. Endometriozis ameliyatı, genellikle laparoskopik yöntemle yapılır ve yumurtalıklarda oluşan çikolata kistlerinin ve karın içi diğer odakların çıkarılmasıyla gerçekleştirilir. Bu yöntem, hastanın daha hızlı iyileşmesine olanak tanır ve açık ameliyatlara göre daha az risklidir.
Cerrahi müdahale sırasında, kistlerin yanı sıra yapışıklıklar da temizlenir. Cerrahinin amacı, hem ağrıların azaltılması hem de üreme fonksiyonlarının korunmasıdır.
Histerektomi (Rahmin Alınması)
Endometriozisin ilerlemiş ve tekrarlayan vakalarında, rahmin ve yumurtalıkların alınması gerekebilir. Ancak, sadece rahmin alınması yeterli olmayabilir. Çünkü yumurtalıklar östrojen üretmeye devam ettiği sürece, endometriozis hastalığı belirtileri geri dönebilir.
Bu nedenle rahim ve yumurtalıkların bir arada alınması önerilir. Ancak bu işlem, doğurganlık dönemindeki kadınlar için hamilelik şansını tamamen ortadan kaldırır.
Hormon Tedavileri
Endometriozis tedavisi için kullanılan hormon terapileri, rahim dışındaki endometriyal dokunun büyümesini durdurmayı ve yeni odakların oluşmasını engellemeyi amaçlar.
Hormon tedavileri, ağrıları hafifletmek için etkili bir yöntem olabilir. Ancak hormon tedavisi kalıcı bir çözüm değildir; tedavi kesildiğinde belirtiler tekrar ortaya çıkabilir.
Doğum Kontrol Hapları ile Hormon Düzenlemesi
Doğum kontrol hapları, endometriozis belirtilerini hafifletmek için kullanılabilir. Bu yöntemler, adet döngüsünü düzenleyerek rahim dışındaki endometriyal dokuların her ay kalınlaşmasını önler. Hafif ve orta düzeydeki endometriozis ağrıları için tercih edilen bu yöntem, özellikle uzun süreli kullanımda etkili olabilir.
Progestin Tedavisi
Progestin tedavisi, oral ilaçlar , enjeksiyonlar veya rahim içi cihazlar aracılığıyla uygulanabilir. Bu tedavi yöntemi, regl kanamalarını azaltarak ve endometriyal dokuların büyümesini engelleyerek ağrıların hafifletilmesine yardımcı olur. Progestin tedavisi, hastalığın ilerlemesini azaltsa da tedavi sona erdiğinde belirtiler geri dönebilir.